SEASKA

Aniztasunari buruz informazioa bilatzean, SEASKA, ikastolen federazioa agertu zait. Izan ere, ikastola, eskola edo ikastetxe askotan, badaude umeei zailtasunak gainditzen laguntzen dieten adituak, baina oraindik, hori ez da guztietara hedatu. SEASKA federazioaren kide diren ikastoletan ordea, beharrezko aditu guztiak daude, haurrei zailtasun guztiek gainditzen laguntzeko prest. Izan ere, beraien web horria ikusten egon naiz, eta bertan dena azalduta dago, zer egiten duten, dituzten helburuak, pedagogiari buruz ere hitz egiten dute, elebitasunari buruz...

Baina agian, nire gaiari begira, garrantzitsuena hurrengoa da: SEASKAko talde profesionalak laguntza logistikoa eta pedagogikoa ekartzen dietela ikastolei.
Beraien pedagogia proiektuari buruzko testua jarriko dizuet jarraian, hau beraien web horrian ere aurki dezakezue, baina oso interesgarria iruditu zaidanez, hemen jarriko dizuet:

Pedagogia aktiboa :

Ikastolak ikasle bakoitzari nortasunaren eraikitzea eta bere ahaleginez eskuraturiko jakitatearen lortzea bermatu behar dizkio. Alabaina, egintzak (fisikoa, intelektuala) dio emaiten sujetari, ulertzeko, sortzaile izaiteko, egokitzeko, aldatzeko ahalmena.
Gertakari beraren, objektu beraren aintzinean, pertsona bakoitzak ulertzeko molde desberdina du.
Ikusten da ikaslea ez dela untzi huts bat, erakasleak bere jakitatez betetzen ahal duena…Ezagutza berria ez da ezagutza zaharren gainean metatzen. Ezagutza berri orok jadanik hor dagoena berrantolatzen du : ikasleak osaturiko azalpena, bere pentsamoldea edo ulertzeko manera, hots, bere errepresentazioak (pedagogian eskuarki erabiltzen den hitza).
Honela, kontzeptu berria aurkezten duen aldi bakoitzean, erakasleak zuhur jokatu behar du ; ikasgaia ikasleen heinean izatekotan, ez gorago ez beherago, ebaluaketa-diagnosia egiterakoan bi galde hauek egin behar lituzke : zer dakizue « … »z ? Zer erran nahi du zuentzat ? Zer orroitarazten dizue ? Nola dakizue hori ?
Ikasleak esperientzia berriak bizi ditu etengabe, eskolan nahiz eskolaz kanpo.
Berrikuntzei buru egin behar die eta, bere errepresentazioak moldatu ezean, ezinezkoa izanen zaio oraino ezezagunak zaizkion horien barneratzea. Jadanik « hor dagoena » aski ez delarik, erabilgarria ez delarik da aldaketa abiatzen eta ikasketa gauzatzen. Pentsamoldea konplexuagotzen da eta bide berriak idekitzen zaizkio.
Garai batean, pedagogia aktiboa « ikasle aktiboari » lotzen zitzaion, « ikasle pasiboari » kontrajarriz. Kurtso magistralaz kanpoko zenbait teknika erabiliz gero, hots, ateraldiak, ikusentzunezkoak, gutunak, lana talde tikitan egitea, eta abar… aski zen erabilpen hau pedagogia aktiboa zela pentsatzeko.
Gaur egun, pedagogia aktiboak praktika konplexuagoa galdegiten du, hitz gutitan laburbil daitekeen pentsamolde filosofiko batek bideratua eta sustengatua : ikaslea da ikasten duena eta inork ez dezake egin hori bere ordez.Erakasle batek erakasten duelarik, ikasleak ez dira baitezpada ikasten ari : bi logikoak alderantzizkoak dira. « Aktibo » izenondoaren tokia « egile »-k hartzen du. Gaztea egile da bere formakuntzan, egile bere egitasmoan : horrek erran nahi du, parte hartzen duela, engaiatzen dela, bera dela jokalari nagusia.

Ikasteko bide deberdinetan oinarritzen den pedagogia :

Ikasgelara datorren haurra izaki bat eta bakarra da ; dagoeneko hainbat esperientzia bizi izan dituen izakia : bere inguruaren eta hartan gertatzen direnen ulertzeko eta barneratzeko molde berezia duena ; sentsibilitate, nortasun eta izaera bereziak dituena. Ondorioz, ikasle bakoitzak bere ikasteko moldea du, guhaurek, helduok, geurea dugun bezalaxe. Zein izan daitezke diferentzia horiek ?

 
• Batzuek eskema edota irudi bat beharko dute ulertzeko ; betse batzuek irudia laguntzen duten iruzkinen entzutea nahiago izanen dute,

• Batzuek gogoz ikasi behar duten « argazkia » eginen dute ; beste batzuek beren ahotsa « grabatuko » dute testuaren irakurtzerakoan,

• Batzuek xehetasun bakoitza bereizirik ulertu beharko dute, ondotik orokortasunera heltzeko ; beste batzuek hastapenetik ikuspegi orokorraren edukitzea nahiago izanen dute, geroago xehetasunen banazka aztertzeko,

• Batzuek bakartasuna beharko dute lan egiterakoan ; beste batzuek taldeko elkar-ekintzaren beharretan izanen dira,

• … eta horrela, zerrenda luzatuz joan daiteke.

Bestalde, nork bere lehentasunak ditu baliabide desberdinen horien erabiltzerakoan :

• Ikasle batek eskema bat beharko du, « argazkia » eginen du, xehetasun bakoitza bereizirik ulertuko du eta nahiago izanen du bakarrik lan egin,

• Beste batek eskema bat beharko du, aldi berean « grabatuko » du, lehenik orokortasuna ulertu eta taldean lan egitea hobetsiko du,

• Hirugarren batek iruzkinak beharrezko izanen ditu, « grabatuko » ditu, xehetasun bakoitza bereizirik ulertuko du eta nahiago izanen du bakarrik lan egin.

• Eta honela jarraikiz, aldagai guziak kontutan hartuz, konbinazioak ugariak dira. Konbinazio honi deitzen diogu « estilo kognitiboa », « ikas-estrategia » edo « ikas-soslaia ».


Ikasgelan, beraz, ikasle desberdinez bestalde, bere estrategia duen erakaslea ere badago. Erakasleari dagokio, ez ikasle honen edo bestearen soslai batean edo bestean kokatzea (lan erraldoia litzateke), baizik eta hurbilpen moldeak, euskarriak, kurtsoaren antolaketa-moten ugaltzea, ikasle bakoitzak bere bidea atzeman, bere baitan duena adierazi eta ezagutza eraiki dezan.


Sentsuari lehentasuna emaiten dion pedagogia


Haurra, nerabea, motibazio haundiko izakia da, jakin-minez betea, biziaren, harremanen, ezagutzen egarri dena. Ez da besteen erranetara dagoen kontsumitzaile hutsa ; bere gaitasunak ez ditu garatzen kontsignen ulertzeko eta betetzeko bakarrik…
Egiten duenari sentsua eman behar dio ikasleak. Bere betebeharreko eskola-garaian, testu-inguru guzietatik at dauden ikasketa-egoerak bizi ditu usu ; aurkezten zaizkion errealitateen arteko loturak egiteko zailtasunak ditu (ikus ama-eskolako uraren lurrunketa), eta erakasle eta instituzioaren xedeak ezin ulertuak egiten zaizkio.
Hainbatetan entzuniko : « berantago baliagarri izanen zaik/n » delakoa, bere aitatxi-amatxien jakinmina sustatzeko balio zuena, gaur egun antzua da. Dagoeneko eskola ez da ezagutzetara bide bakarra. Haatik, eskolaren zeregina ezin ukatuzkoa da pentsatzen ikasteari, galdeak egiten ikasteari edota ikasten ikasteari dagokionez.
Ikastola bakoitzeko pedagogia-taldeak eta erakasle bakoitzak beren irudimena eta sormena garatu behar dituzte, egoeren sortzeko eta antolatzeko, iharduera ludiko edo enigmatikoen proposatzeko. Hauetan, ikasketa-helburu zehatzek eginkizun bat edukiko dute ; ikasleak sentsua emanen die, eta hauek barneratzean ahalmen handiagoa lortuko du munduaren ulertzeko eta hartan eragina izaiteko.
Ikastolak biharko gizon-emazteak formatzen ditu ; hala ere, formakuntza hau egun gauzatzen da eta oraialdiko sentsua ukan behar du. Horretarako, ikasleari, biziki egokia izan dakioke proiektuaren pedagogia, edo hobeki erraiteko, ikaslea bere proiektuaren, asmatzaile eta bideratzaile izaiten lagunduko duen pedagogia (epe laburreko proiektuetatik hasi eta epe ertainekoetara).

Ikastola, ikasleen zerbitzuan


Ontsa errezibitzea

Ama ikastolak edozein haur errezibitzeko prestatuak izan behar dira. Bi urteko haurren errezibitzeko benetako hezkuntza-politika bati ekiten zaio, horretarako behar diren bitartekoak ezarriz. Ama-ikastola funtsezko urratsa da haurrarentzat, bai lehen ikasketen egiteko edota hizkuntzaren bereganatzeko.

Premia bereziak dituzten haurren errezibitzeko ere, joan arau galdea emendatzen ari denez gero, benetako hezkuntza - politika bat gogoetatu beharrekoa da eta egoera horretan diren familiekin bideratzekoa.


Zailtasun eta desberdintasunen aurka jokatzea
Ikasleen arteko diferentzia sozialak eta kulturalak, ikasteko haien artean direnak kontutan hartzen ez diren artean, ez dezakegu erran ikasle guziek xantza bera dutenik : engainua litzateke. Zailtasun horietarik zenbait desagertuko eta leunduko dira, edo bederen ez dira porroteraino helduko, erakasleak formakuntza sendoaren jabe eta burasoak informazio sakonaren jabe izanez, diferentzia horiei dagozkien tratamendu desberdin eta anitzak eskaintzen ahalko dizkietenean.

• Zailtasunek sorburu ugari dute :
Batzuk zailtasunak kausitzen dituzte beren adineko ikasleekin lanean artzeko, heldutasun intelektuala ez dutelako oraindik erdietsi.

• Ifrentzuz, bere adineko ikasleek baino heldutasun garatuagoa duten ikasleek.

• Erakaslearen erakasteko estrategiaren eta ikaslearen ikasteko estrategiaren arteko desadostasuna.

• Familiako gora-beherak.

• Ikaslearen jitezko ezaugarriak direla medio.

• eta abar...


Kasu hauek mingarriak dira denendako, baina, lehenik, egoera jasaiten duen ikaslearendako. Aterabidea ez da ping-pong-ean aritzea eta porrotaren erantzukizuna batzuek besteei leporatzea (hurrunago joanez, hogena). Baitezpadakoa da diagnosi sendoaren egitea, eta behar izanez gero arlo horretan aditu diren kanpoko kideen laguntza ere eskatu beharko litzateke. Ondotik, alde guzien artean, ikaslea ere, proiektu pertsonal zehatzak (edo hitzarmena) antolatzen eta gauzatzen dira. Honen bermatzaileak erakasleak dira pedagogia eta eskola arloan ; eta eskolaz kanpoko bizian burasoak.


 

Formakuntzan diren gazteen eskubide eta eginkizunak

Eskubide eta eginkizun horien gauzatzea gizarteko partaide izaten ikastea da.

Ikasleak argiki ikusi behar du zer-nolako loturak dauden berak burutu duen proiektuaren eta erakasleek finkatzen dizkioten pedagogia helburuen artean :

- Biziki hurbila izan behar du haur gaztearentzat ; adibidez : errezeta baten egitea, arazo-egoera bati buru egitea, eta abar...

- Orientazio proiektua lizeoko ikaslearentzat.


Erakasleek molde errealista batez zehazten dituzte xedeak, ikasleei azaltzen dizkiete eta bildumak ardura egiten dituzte elkarrekin. Gisa horretan, ikasleak, finkatu zaizkion helburuetan bere burua kokatzen jakinen du, eta eginahalak zein arlotan egin ere argiago ikusiko.


Bigarren mailan, laugarrenean hasiz ahal bada, eta lizeoan, ikasleek eskolako, unibertsitateko eta lan arloko orientazio proiektuak egiten dituzte beren nahien eta gaitasunen arabera. Horretan, buraso, erakasle, orientazio-ahokularien eta profesional trebatuen laguntza ukanen dute. Lantegietan egin ikastaldiek ere, beren hautuen egitera lagun ditzakete.

Ama-eskolatik lizeoko azken urtera arte gaztearen eta hezitzailearen arteko harremanak lehentasuna izanen du. Gaztea partaide gisa hartua da eta, hari buruzko edozein erabaki hartu aintzin, harekin elkarrizketatuko da hezitzailea. Elkarrizketa motak ugariak dira : buruz buru, ikas-gelako kideak bilduz edota biltzar orokorra ikasle guziei dagokien gaia delarik. Elkarrekiko biziaren ezaugarri hau tokian tokiko ikastolen proiektuetan zehaztua izanen da.

Kolegio-lizeoan (ikus, 89ko norabide legea) aniztasunaren errespetuan eta neutralitate printzipioan oinarrituz, informazio eta adierazpen askatasuna dute. Askatasun honen gauzatzeak ez dio kalterik egin behar erakaskuntza iharduerei. Ildo honetan, afitxak ezartzeko informazio taulak egonen dira ikas-geletatik kanpo.

Lizeoan, eskolako biziari (eskola proiektua, barne araudia, egintza sozio-edukatiboak) eta eskolako lanari (ordutegia, sustengu moldeak, orientazio prozesuak) dagozkien gaiez gela guzietako ikasleen iritzia kontutan hartzeko, ikasleen ordezkarien kontseilua bilduko da, eskolako zuzendariaren gidaritzapean. Ikasturtearen hastapenean, ikasle-ordezkariak betekizunari buru egiteko prestatuak eta formatuak izanen dira. Bigarren Mailan, adibidez, ikas-gela bakoitzean oren bat hartzen da konzertaziorako, erakasle batek kudeaturik. Horrela, ikasleak eskolako biziari eta lanari buruzko arazoez mintza daitezke. Orokorki kolegioari dagozkion ekimen edo erabakien hartzerakoan ikas-gela guzietako ordezkarien bilkurak antolatzen dira, zuzendariaren edo haren ordezkariaren ardurapean.

Gabonak direla eta, eskuinean, besteak beste, Deustuko eskolako 5 urteko haurrek abestutako gabon kanta bi jarri dizkizuet.

ANIZTASUNARI ERANTZUTEKO PLANA

Sarean, nik aukeratutako gaiari buruzko lan bat aurkitu dut, eta honetan, era orokorrean hitz egiten da aniztasunari buruz. Aniztasunari erantzuteko plana jarri dio izenburutzat egileak lan honi, izan ere, gehien bat, plan horri buruz hitz egiten baitu. Hasieran, sarreran, gaur egungo gizartea gero eta pluralagoa dela dio, eta gu, haurren hezitzaile izango garelarik, prestatuta egon behar garela. Azken finean, guztiek izan behar dituzte aukera berdinak edozein gauza ikasi ahal izateko eta bakoitzak bere zailtasunak izan arren, modu batean ezin bada, bestean egiten saiatu behar gara, eta irakatsi beharrekoa modu errazenean irakasten.

Guzti honengatik, ikastetxeetan, gero eta beharrezkoagoa da Aniztasunari Erantzuteko Plana izatea, izan ere, gero eta baliagarriagoa izango baita, eta gero eta gehiago edo normaltasun handiagoz erabili beharko baita.

Plan hau eta curriculum egokitzapenak ikasleen aniztasun edo arazoei aurre egiteko prestatzen dira, eta beraiei irakaskuntza errazteko, beraz, beti izango dira baliagarriak eta beharrezkoak ikastetxeetan.

ATZERAPENA HIZKUNTZAN:

Hizkuntza oso garrantzitsua da komunikatzeko orduan, eta horregatik, umeengan hurbiletik jarraitu behar den kontua da, izan ere, oso adi egon behar gara haurren ikaste prozesu horretan, batzuetan atzerapenak sortzen baitira.
Atzerapen horiek ez dira zertan gaixotasunen batek eragindakoak izan behar, ume bakoitza desberdina da, eta agian ume batzuei beste batzuei baino gehiago kostatuko zaie hizkuntza bat ikastea, baina horrek ez du ezer txarrik esan nahi. Hala ere, hurbiletik jarraitu beharreko kontua da, batzuetan irakaslearen laguntzaz gain, beste aditu batzuen laguntza behar izaten baitute haur batzuek:psikologoena, audiologoena.....Kasu horietan adi egon beharra du bai irakasleak, bai haurraren familiak.
Gai honetaz hitz egiten duen blog bat aurkitu dut, eta honetan, elebitasunaren kontua ere aipatzen da, hau da, honek dioenez, haurra elebiduna izateak ere zerikusia du hizkuntzaren atzerapenean. Izan ere, kasu honetan, atzerapena izatea normalagoa da, haurraren burmuinak lan gehiago egin behar baitu. Atzerapen hauek denborarekin osatzen dira, baina gaixotasunen batek eragindako atzerapena bada, arreta bereziagoa jarri beharko zaio. Irakaslea eta familia gaixotasun horretan aditua den osagile batekin harremenetan egon beharko liratekeela uste dut, zer komeni zaion eta nola jakiteko.
Dena dela, tartean gaixotasuna egon edo ez, haurraren gurasoak eta irakaslea harremenetan egon beharko dira, eta ikastetxean eta etxean, arazo horri aurre egiteko beharrezkoa dena egin beharko dute.
Sarean hitz egiteko arazoak dituen uma baten bideoa aurkitu dut. kasu honetan, irakasleak lehenik eta behin, galdera batzuk egiten dizkio, eta ahal duen moduan erantzuten dio, eta gero, jolas bat erabiltzen dute hizkuntza lantzeko:
http://www.youtube.com/watch?v=mOLMLoTCds0

JOLASEN GARRANTZIA:

Nik aukeratutako gaiarekin jarraituz, aniztasunari erantzuteko beste metodo desberdin bati buruz hitz egingo dut, izan ere, blog desberdinetatik informazioa bilatuz, interesgarria iruditu zaidan bat aurkitu dut. Honetan, jolas bati egiten zaio erreferentzia, jolas sinbolikoari hain zuzen. Osos interesgarria iruditu zait, honenbeste aldiz aipatu dudan aniztasun honi aurre egiteko era alternatibo bat delako. Hemen esaten denez, joko honetan, umeak rolak aldatzen dituzte, beraz, bakoitzak besteen zailtasunak edo ezaugarri desbedinak ezagutu ahalko ditu, ahal den neurrian, ez baitugu ahaztu behar joko bat dela.
Gainera, beraiek ere interes gehiago jarriko dute, eta motibatuago egongo dira horrelako joko bat egitean beste metodo bat erabiltzean baino, eta ikaskideenganako errespetua landu dezakegu.
Niri pertsonalki ideia hau asko gustatu zait, eta oso interesgarria dela uste dut.

GAIXOTASUNEI DAGOKIENEZ:

Haur Hezkuntzan, askotan gaixotasunen bat edo beste duen haurren bat izaten da geletan, eta kasu horietan, irakaslea ondo informatuta egotea beharrezkoa da. Ikasle horiek, hezkuntza premia bereziak behar izaten dituzte, horiek gabe ez direlako gauzak ulertzeko gai,...., baina hori, duten gaixotasunaren araberakoa izaten da.

Honako hau komentatzeko aurkitu dudan blogean, informazio ugari dago, eta gaixotasun askori buruz hitz egiten du, dislexia eta hiperaktibitatea kasu. Gaixotasun hauen ezaugarriak azaltzen ditu, eta hau oso garrantzitsua dela uste dut, nola tratatu edo nola lagundu jakin ahal izateko.

Kasu hauetan ere, oso garrantzitsua da behar duten laguntza eskaintzea eta beraien ezaugarriak ondo ezagutzea lagundu ahal izateko, eta irakasleak, aholkulari edo adituekin hitz egitea zer egin behar duen jakiteko.

Gaixotasun guztiak dira garrantzitsuak, baina badaude dislexia eta hiperaktibitatea baino okerragoak: down sindromea, autismoa,...., kasu hauetan, klasean beraiekin lan egitea zailagoa izaten da normalean, eta beste irakasle batzuen laguntza behar izaten da, auxiliar batena, pedagogarena, ....., eta honen laguntzarekin batera haurraren hezkuntza errazago egiten saiatzen dira. Hori bai, bakoitzaren ezaugarriak kontuan hartuz, gaixotasun berbera izan arren, bakoitzak bere ezaugarriak baititu.

Kasu honetan, nik, nire taldearekin batera, iaz, down sindromeari buruzko lan bat egin nuen, eta bere kasua hurbiletik ezagutzera joan behar izan ginan, beraz, gutxi gora behera haur hauekin nola jokatzen duten eta zer nolako laguntzak jasotzen dituzten ikusi nuen. Oso interesgarria iruditu zitzaidan, baina oso lan gogorra da, eta prestatuta egon behar dela uste dut, batez ere, ikasleari laguntza egokia eskaini ahal izateko.

KULTUR ANIZTASUNA

Lehen egin dudan aurkezpenean esan dudan bezala, aniztasuna oso hitz zabala da, hau da, arlo askotan ikus daitekeena, nolabait esanda.
Kultur aniztasunari dagokionez, gaur egun gero eta gehiago ikusten den gauza da, izan ere, gero eta etorkin gehiago datoz hona, eta hori ikastetxeetan izugarri igartzen da. Hauek, hasiera batean, zailtasun ugari izaten dituzte integratzeko, baina horiei aurre egiten lagundu behar zaie. Blog batean irakurri dudanez, izaten duten arazoetako bat hizkuntza da, izan ere, hemen euskera eta gaztelera erabiltzen dira, eta badaude ez bata ez bestea ulertzen ez duten umeak, edota erdara bakarrik ulertzen dutenak. Lehenengo kasuan, hasierako hilabateetan, arreta berezia jarri beharko zaio haurrari, eta dena modu desberdin eta errazago batean azaldu edo esan beharko zaio, ulertzeko gai izan dadin. Hala ere, ume hauek, laguntzarako klaseak ematen dituen irakasle berezi bat izaten dute, eta klase horietan, hizkuntza lantzen dute. Klase hauekin, asko ikasten dute, eta oso baliagarriak eta beharrezkoak dira gelako gainontzeko umeen maila hartu ahal izateko, edo gauzak hobeto ulertu ahal izateko. Aipatutako bigarren kasuan ere, hau da, gaztelera bakarrik ulertzen duten umeei ere, klase berezi horiek ematen zaizkie, eta izugarri eskertzen dituzte.
Komentatutako blog honetan, beraien ama hizkuntzari ere garrantzia eman behar zaiola dio, eta guztiz ados nago horrekin, umearentzat, ama hizkuntzak maila afektibo handia baitu, eta hori ez baita galdu behar.

Beraz, ikasle hauei, gure kulturaren berri eman behar zaie, eta hemen bizitzeko beharrezko izango dutena irakatsi beharko zaie beste umeei bezala, baina beraien kultura kontuan hartuz eta merezi duen garrantzia emanez.

Honetaz gain, ikasgelako beste umeei ere, kultura desberdinetako umeekin errespetuz jokatzen irakatsiko zaie, eta beraien kulturarekiko interesa pizten saiatzea ere ezinbestekoa da beraien hartu-emonerako.